Pamukkale

Pamukkale - Hierapolis - Nekropolia

Wycieczka do Pamukkale stanowi dla wielu turystów żelazny punkt wczasów w Turcji. W języku tureckim słowo Pamukkale oznacza Bawełniany Zamek, a kto po raz pierwszy zobaczył z daleka białe wapienne tarasy ten nie będzie już zastanawiać się, skąd takie porównanie przyszło komuś do głowy. Porównanie do bawełny jest tym bardziej naturalne, że w okolicach znajdują się rozległe plantacje tej rośliny, której krzaczki pokrywają się w sezonie zbiorów białymi, puszystymi kłębuszkami.

Piękne białe tarasy w Pamukkale powstały z osadów wapiennych nazywanych od czasów rzymskich trawertynem. Ta porowata skała osadowa, zazwyczaj koloru białego, składa się z kalcytu i aragonitu i jest odmianą tzw. martwicy wapiennej. Powstaje wskutek ubytku dwutlenku węgla z roztworu w momencie gdy wody podziemne wypływają na powierzchnię. Ciśnienie takiej wody gwałtownie spada, a z roztworu wytrąca się węglan wapnia.

Pamukkale powstało dzięki obecności 17 źródeł termalnych, z których na powierzchnię ziemi wydobywa się woda o temperaturze od 35 aż do blisko 100 stopni Celsjusza. Woda spływa w dół pod zboczu góry Cökelez, pozostawiając po sobie wapienne osady i wypełniając powstające w nich niecki. Szacuje się, że ten proces trwa nieprzerwanie od 14 tysięcy lat. Obecnie, wysoki na 160 metrów obszar pokryty osadami ma długość 2700 metrów, a jego szerokość to 600 metrów.

W ten sposób powstało w Pamukkale ogromne naturalne kąpielisko, a zdrowotne własności wód termalnych, znane już w okresie antycznym, przyciągały do Pamukkale licznych kuracjuszy. Faktycznie, działający na terenie Pamukkale basen jest odrestaurowanym kąpieliskiem z czasów rzymskich. Położony na przyjemnie ocienionym przez palmy, sosny i cyprysy terenie basen wypełniony jest ciepłą wodą termalną. Dodatkową atrakcją są leżące na dnie zbiornika fragmenty antycznych budowli, w tym – kapitele kolumn z pobliskiej świątyni Apollina.

Hierapolis

Hierapolis, jak każde typowe miasto starożytne, mogło pochwalić się świątyniami, teatrem, rynkiem – nazywanym wówczas agorą oraz łaźniami publicznymi. Najdawniejsze ślady osadnictwa na terenie Hierapolis sięgają czasów prehistorycznych. Jednak niewiele jest pewnych informacji o najwcześniejszym okresie istnienia tego miasta, nie znaleziono na jej terenie śladów osadnictwa hetyckiego, a dopiero późniejszego – frygijskiego. Wzniesiona przez Frygów w I połowie III wieku p.n.e. świątynia stała się z czasem ośrodkiem, wokół którego rozwinęło się miasto.

Najczęściej spotykane wyjaśnienie nazwy Hierapolis to „Święte Miasto”, wywodzące się od greckiego słowa hieron (świątynia). Sugeruje ono, że była to pierwotnie osada świątynna, być może poświęcona kultowi frygijskiej bogini-matki Kybele.

Druga wersja rodowodu nazwy miasta podaje, że pochodzi ona od imienia Hiera, które nosiła żona mitycznego założyciela Hierapolis, Telefosa. Telefos był synem Heraklesa oraz księżniczki Auge oraz legendarnym przodkiem rodu Attalidów z Pergamonu.

Nekropolia

Nekropolia starożytnego Hierapolis rozciąga się na ponad 2 kilometry w ruinach starożytnej rzymskiej osady Anatolii, obecnie współczesnej Pamukkale. Ta jedna z najlepiej zachowanych nekropolii w Turcji daje fascynujący wgląd w praktyki pogrzebowe z czasów grecko-rzymskich.

Chorzy tak licznie przybywający do leczniczych źródeł Pamukkale nie zawsze wracali do domów po odbytej kuracji. Część z nich nie odzyskiwała zdrowia, a po śmierci ciała ich chowano na miejscowym cmentarzu. Stąd nekropola Hierapolis należy do największych cmentarzy Anatolii. Zmarłych chowano w trzech miejscach: na północ, południe i wschód (w niedalekiej odległości od martyrium św. Filipa) od miasta. W zależności od pozycji zmarłego, obyczajów grupy narodowościowej, do której należał, odnaleziono na terenie cmentarza różne typy grobowców. Są tu masywne budowle na planie koła z komorą w jej wnętrzu (tolosy), grobowce rodzinne i publiczne oraz pojedyncze, ozdobne sarkofagi. Liczne wstrząsy sejsmiczne zmieniały miejsca wypływu wód termalnych. Z tego powodu dzisiaj widoczne są osady wapienne wokół części grobowców.